We are using cookies to give you the best experience. You can find out more about which cookies we are using or switch them off in privacy settings.
AcceptPrivacy Settings

De onbekende reptielen van Slovenië

Home > Reistips > Flora en fauna van Slovenië > de onbekende reptielen van Slovenië

Als je denkt dat de reptielen en amfibieën soorten van midden Europa goed bekend zijn, denk dan nog maar eens …
 
 
Hoeveel soorten amfibieën en reptielen komen voor in Slovenië?
Het snelle antwoord op deze vraag is 19 amfibieën soorten en 23 soorten reptielen. Dit is inclsuef een soort die zich niet voortplant in Slovenië (dikkopschildpad: een zeeschildpad) en ene recente ontdekking (Donau kamsalamander, die van nature voorkomt bij de Hongaarse grens). Ook heb ik de katslang meegetelt, waarvan gene recente waarnemingen bekend zijn en die mogelijk plaatselijk is uitgestorven. 
 
Niet meegetelt heb ik de Balkantoonslang. Van deze soort is er één overtuigende waarneming, gedocumenteerd met een foto in een potentieel geschikt habitat. Ondanks intensief zoeken, is de soort hier niet teruggevonden: mogelijk is er toch geen populatie in Slovenië. Ook heb ik de scheltopusik niet meegetelt. Sommige veldgidsen vermelden deze soort voor zuidwest Slovenië. De veronderstelde locatie (het Panovec bos) is een volkomen ongeschikt leefgebied voor deze soort. Het is nauwelijks te geloven dat hier een populatie scheltopusiks zou voorkomen, die bij vele terreinbezoeken nooit door de Sloveense veldbiologen zijn gezien. Gekko’s en landschilapadden leven niet ver van de grens en worden soms ook in Slovenië gevonden. Toch zijn er geen aanwijzingen dat er een populatie van deze soorten in het land voorkomt. 
 
Ook heb ik geen invasieve soorten meegetelt, waarvan twee zich regelmatig voortplanten in Slovenië: roodwangschildpassen en Balkan-meerkikkers; Pelophylax (ridibundus) kurtmuelleri. Net als elders in de wereld ontsnappen er af en toe reptielen en amfibieën bij terrariumhouders: die staan ook niet in de lijst. 

Tot zover was het makkelijk. Lees verder voor het interessantere deel … 

Nieuwe onderzoekmethoden = meer soorten

Met iedere nieuwe onderzoeksmethode ontdekken we meer variatie in de natuur. Dit lijkt vooral zo te zijn met DNA onderzoek, maar de verschillen die uit DNA onderzoek blijken worden verasssend vaak bevestigd door morfologische kenmerken. Veldonderzoekers blijken dan achteraf de verschillen al langer te kennen. Hieronder volgt een opsomming van de nieuwe soorten die we op deze manier in Slovenië krijgen. Dit is deels gebaseerd op literatuur, deels op eigen veldervaring. 

Hagedissen

Zootoca: alle beschikbare informatie wijst erop dat in Slovenië twee soorten “levendbarende” hagedissne voorkomen: Z. vivipara and Z. carniolica. De laatste verschilt door haar voortplantingsmethode (eierleggend), het aantal buikschubben, aantal femoraalporiën en de buikkleur van de mannetjes. Er zijn bovendien aanwijzingen voor reproductieve isolatie in het gebied waar ze samen voorkomen in Italië. 

Podarcis muralis: de ondersoort die aan de kust voorkomt, nigromaculatus, kan goed een zelfstandige soort zijn. Hij verschilt in relatieve afmetingen, buikkleur van mannetjes en rugkleur van mannetjes. Het is onduidelijk of er reproductieve isolatie is, sommige in het binnenland geintroduceerde populaties zouden kunnen hybridiseren met de midden-Europese ondersoort. 

Lacerta viridis: het is al ruime tijd bekend dat er twee soorten smaragdhagedissen voorkomen in Slovenië, maar het lijkt er nu op dat de westelijke vorm een onbeschreven soort is, en niet L. bilineata.  In de Pannonische vlakte van Hongarije komt mogelijk nog een andere, onbeschreven soort voor: kleiner en bruiner gekleurd dan L. viridis en met een beetje zandhagedis-achtig uiterlijk. Zou die ook in Slovenië voor kunnen komen? 

Green lizards
Smaragdhagedissen

 

Slangen

Hierophis viridiflavus: kan de oostelijke, zwarte vorm van de geelgroene toornslang een zelfstandige soort zijn? Als dat zo is, hebben we een nieuwe soort in Slovenië, H. carbonarius, want de nominaatvorm vann de geelgroene toornslang komt niet in het land voor. 

Salamanders

Proteus anguinus: genetsich onderzoek wijst uit dat de grottenbewonende olm bestaat uit meerdere soorten. Eén hiervan is de zwarte olm, die redelijk ontwikkelde ogen heeft (Proteus parkelj). Daarnaast zijn er meerdere “witte olmen”.  

Lissotriton vulgaris: In Slovenië komen twee ondersoorten van de kleine watersalamander voor. Die zijn makkelijk uit elkaar te houden, met name aan de hand van het voortplantingskleed van mannetjes. Er is onderzoek gedaan naar de verspreiding en de mogelijke hybride zone, maar ik ken de resultaten van dit onderzoek niet. 

Kikkers en padden

Bufo bufo: Sloveense gewone padden lijken erg op de in Frankrijk voorkomende soort Bufo spinosus, maar het is waarschijnlijk niet dezelfde soort. De gewone padden van Europa zijn een soortencomplex wat waarschijnlijk bestaat uit meerdere, nog onbeschreven soorten. Wie kan een onderzoeksproject aan deze dieren financieren? 

Hyla perrini: De Italiaanse boomkikker komt niet in Slovenië voor, maar er is introgressie in het grensgebied. Op deze manier hebben sommige genen van H. perrini hun weg gevonden in de plaatselijke H. arborea populaties. 

Common toad in Slovenia
Gewone pad
En een paar hybriden: 

In Slovenië hybridiseren verschillende amfibieënsoorten van nature. Het best bekdn is dit van groene kikkers, waarbij hybriden tussen poel- en meerkikkers vaak apart worden opgenomen in soortenlijsten onder de naam “bastaardkiker”, Pelophylax kl. esculentus. Via Google vindt je veel informatie over dit interessante soortencomplex, zodat ik er hier niet nader op in hoef te gaan. 

Ook is er in Slovenië een hybride zone tussne geelbuik- en roodbuikvuurpad. tenslotte hybridiseerd de Donau-kamsalamander met de Italiaanse kamsalamander. 

En, hoeveel soorten amfibieën en reptielen komen dan voor in Slovenië?

Welnu, dat hangt ervanaf aan wie je het vraagt. Ik heb hieronder een lijstje gemaakt en verder wachten we af welke nieuwe inzichten de toekomst brengt!

Geschreven door Paul Veenvliet op 16.12.2018

Schildpadden van Slovenië

Emys orbicularis orbicularis
Emys orbicularis hellenica
Trachemys scripta elegans (invasieve soort)
Caretta caretta (plant zich niet voort in SLO maar is regelmatig aanwezig)

Hagedissen van Slovenië

Zootoca vivipara
Zootoca carniolica
Lacerta agilis
Lacerta viridis
Lacerta cf. viridis (onbeschreven soort)
Podarcis muralis
Podarcis (muralis) nigromaculatus
Podarcis melisellensis
Podarcis siculus (of wordt het P. campestris)
Iberolacerta horvathi
Algyroides nigropunctatus
Anguis fragilis

Slangen van Slovenië

Natrix natrix (inclusief de gestreepte vorm, die geen afzonderlijke ondersoort is)
Natrix tesselata
Coronella austriaca
Zamenis longissimus
Elaphe quatuorlineata
Telescopus fallax (mogelijk plaatselijk uitgestorven)
Hierophis (viridiflauus) carbonrius
Vipera berus (Alpine clade)
Vipera berus bosniensis
Vipera aspis
Vipera ammodytes

Salamanders van Slovenië

Proteus anguinus
Proteus (anguinis) parkelj
Proteus cf. anguinus (onbeschreven soort)
Salamandra salamandra
Salamandra atra
Lissotriton vulgaris vulgaris
Lissotriton vulgaris meridionalis
Mesotriton alpestris (moet zijn Ichtyosaura alpestris, ik weet het, maar ik houd niet van de naam: het is geen zee-dinosaurus!)
Triturus carnifex
Triturus dobrogicus

Kikkers en padden van Slovenië

Bombina variegata
Bombina bombina
Bufo cf. bufo (onbeschreven soort)
Bufotes viridis
Pelobates fuscus
Hyla arborea
Rana temporaria
Rana arvalis
Rana dalmatina
Rana latastei
Pelophylax lessonae
Pelophylax ridibundus
Pelophylax ridibundus kurtmuelleri (invasieve exoot)

Hybride amfibieën en reptielen van Slovenië

Triturus carnifex x T. dobrogicus
Bombina variegata x B. bombina
Pelophylax kl. esculentus = P. lessonae x P. ridibundus
P. ridibundus kurtmuelleri x P. ridibundus ridibundus

Er zijn veldwaarnemingen van hybride adders, Vipera spp.

Podarcis (muralis) nigromaculatus kan mogelijk hybridiseren met P. m. muralis op plaatsen waar nigromaculatus is geintroduceerd

Emys orbicularis orbicularis heeft gehybridiseerd met geintroduceerde andere ondersoorten

De invasieve Trachemys scripta elegans hybridiseerd af en toe met T. s. scripta, die ook is geintroduceerd. Zulke hybriden zijn ook in de handel geweest en kunnen zijn losgelaten.

Onduidelijk of onbevestigd

Testudo hermanni: geen populaties op dit moment, mischien aanwezig geweest in het verleden
Dermochelys coriacea: mogelijke dwaalgast: waargenomen in andere delen van de Adriatische zee

Tarentola mauretanica: mogelijk aanwezig in de steden langs de kust
Hemidactylus turcicus: mogelijk aanwezig in de steden langs de kust
Lacerta cf. viridis onbeschreven Pannonische soort. Als het een zelfstandige soort is, kan hij ook in Slovenië voorkomen
Pseodopus apodus: onwaarschijnlijk: de enige waarneming zou ene getransporteerd dier kunnen zijn geweest, of een foutief gedocumenteerde waarneming.

Hierophis gemonensis: 1 observatie: bevestiging nodig

Hyla perrini: komt dicht bij de Sloveense grens voor, in Italië

GDPR