We are using cookies to give you the best experience. You can find out more about which cookies we are using or switch them off in privacy settings.
AcceptPrivacy Settings

Wanneer je beter kijkt naar een plant, kan het gebeuren dat je er steeds minder van begrijpt …

Wilde kerstrozen

In Slovenië groeien kerstrozen in het wild. Er zijn meerdere soorten, waarvan de “gewone” witte kerstroos het best bekend is. Die witte soort is goed te herkennen, al vindt je af en toe planten met rose bloembladeren in plaats van witte. Dat betekend dat je deze prachtige planten kan bewonderen zonder dat je je hoeft af te vragen welke soort je voor je hebt. 

Helleborus niger

 

Drie, vier of vijf soorten

Bij de andee soorten ligt het wat ingewikkelder. Deze kerstrozen hebben bloemen die varieren van geelachtig, tot groen en zelfs diep donkerpaars. Van deze “niet-witte” kerstrozen zijn er officieel vier soorten in Slovenië. Wanneer je ze buiten tegenkomt, is het vaak lastig te bepalen welke van die soort je voor je hebt. 

Een uitgebreide hybride-zone

De niet-witte kerstrozen zijn onderling nauw verwant en hybridiseren makkelijk. Dit is mogelijk de oorzaak dat twee van hen lastig uit elkaar te houden zijn: Helleborus odorus en Helleborus multifidus ssp. istriacus. Bij deze planten vindt je zo veel variatie, ook binnen een populatie op één standplaats, dat je kan argumenteren dat het maar één variabele soort is. Om hier uit te komen, zou je moeten kijken naar de kerstrozen in het overgangsgebied tussen  ssp. istriacus and H. multifidus ssp. hercegovinus in oost Kroatie. Dit heb ik niet gedaan, maar toch neig ik ernaar om te denken dat istriacus een vorm van H. odorus is, en niet van H. multifidus

De donkerste kerstroos

Helleborus atrorubens lijkt de makkelijkste soort om te herkennen. Dit is de enige Sloveense kerstroos met donkere bloemen. Die bloemkleur varieert echter nogal, zowel tussen verschillende locaties als tussen planten op dezelfde locatie. Het is de gewoonte om planten met een intermediaire bloemkleur hybriden te noemen met H. odorus. Tegelijkertijd is het mogelijk dat ze niets meer zijn dan standplaatsvariaties. Sommige van de donkerste H. atrorubens groeien in de meest zonnige locaties, bovenop bergtoppen. Zou de prachtige donkere kleur niets anders zijn als een aanpassing om zonlicht te blokkeren?

Een te simpele kaart

Wanneer je de huidige meningen volgt, zou de verspreiding van H. odorus deels moeten overlappen met die van H. atrorubens. Op dezelfde manier is het onmogelijk om een grens aan te geven tussen H. odorus en H. m. ssp. istriacus.  Op de kaart staan ook niet de vele waarnemingen die buiten de “logishe verspreiding” zijn gedaan, waarvan sommige afkomstig zijn van botanisten met veel veldkennis …

Biogeographical zones in Slovenia
Biogeographical zones in Slovenia
 
Distribution of Helleborus species in Slovenia
Distribution of Helleborus species in Slovenia

 

De delicate dumetorum

De minst bekende kerstroos van Slovenië is Helleborus dumetorum, die kan worden gevondne in het uiterste noordoosten van het land. Toen ik herbariummateriaal van deze soort bekeek, leek het me niet meer dan een andere variëteit van de groene kerstrozen.In het veld heeft deze soort me verrast. Met zijn wat kwetsbare, dunnere bladeren en zijn nattere laaglandhabitat blijkt hij goed herkenbaar te zijn. Probleem is dat er een aantal waarnemingen zijn van buiten dit gebied, die nader onderzocht moeten worden. 

Als conclusie: kerstrozen zijn net als Darwin’s eendenmosselen, of als ieder soortencomplex in de natuur: eindeloos interessant en nooit 100% duidelijk. Dus, laten we over een paar weken naar buiten gaan en de Sloveense kerstrozen proberen te identificeren!

GDPR